مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معارف عقلی 2008-2126 2026 06 30 معنا و معیار اسلامى بودن علوم / یارعلى کردفیروزجایی 361 FA Journal Article 2026 06 30 : در نوشتار حاضر پس از اشاره به چند نکته مقدماتى ـ از جمله تعریف علم و تقسیم علوم اسلامى به اسلامى از درون و اسلامى از بیرون ـ علوم از جهت روش به سه قسم عقلى، نقلی و تجربی تقسیم شده، معنا و معیار اسلامى بودن (به معناى اسلامى از درون) در هر یک از اقسام، مورد بررسى قرار گرفته است. علوم نقلى اسلامى، علومى اند که معیار اخذ و رفض گزاره ها و نظریه ها در آن، نقل معتبر اسلامى است یا اینکه درباره اسلام و موضوعات اسلامى باشد. علوم عقلى اسلامی علومى اند که گرچه معیار نهایى در ردّ و قبول نظریه ها و مسائل در آن، عقل و برهان است، اما اسلام و معارف اسلامى در طرح مسئله یا فراهم آوردن مقدّمات برهان، تأثیر الهام بخش داشته است. علوم تجربى اسلامى نیز علومى اند که آموزه هاى اسلامى در طرح فرضیه هایى که باید با محک تجربه اخذ یا رفض شوند، تأثیر داشته باشد. در هر یک از علوم فقط درباره دسته اى مى توان با عنوان علوم اسلامى سخن گفت که اسلام درباره موضوع مورد پژوهش آن سخن گفته باشد.