مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معارف عقلی 2008-2126 17 2 2022 12 07 مؤلفه‌های عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی 51 69 5001070 10.22034/maarefeaqli.2024.5001070 FA محمدعلی اسماعیلی 0000-0002-4359-8204 Journal Article 2024 09 01 "Rationality" and "spirituality" as two identifying components of the celestial realm of human existence have seriously occupied the thought of modern man. "Transcendental Wisdom" presents a comprehensive model of rationality and spirituality that is far superior to the modern and postmodern model. Through the preceding essay, which was formed with a descriptive-analytical method and aimed at examining rationality and spirituality in Sadra’s wisdom, it becomes clear that Sadra’s rationality does not accept the components of modern Western rationality such as "the primacy of material needs", "excess in the perceptual abilities of the human mind", "excessive optimism about new knowledge in ensuring human happiness", and "denial of the constructive role of religion in life". Giving primacy to spiritual needs and negating epistemic relativity, transcendental wisdom consequently, emphasizes the perceptual limitations of reason, "revealed rationality" (illumined reason) and "sacred rationality". Also. Sadra's spirituality- unlike modern spiritualities- is a rational-revelationary-spirituality that by rejecting introversion, personalization, and secularization of spirituality, emphasizes a comprehensive rational spirituality. «عقلانیت» و «معنویت» به‌ مثابه دو مؤلفه هویت‌بخش ساحت ملکوتی وجود انسانی، اندیشه انسان مدرن را به‌طور جدی به خود مشغول کرده است. «حکمت متعالیه» الگوی جامعی از عقلانیت و معنویت ارائه می‌کند که بسی برتر از الگوی مدرن و پسامدرن است. از رهگذر جستار حاضر که با روش توصیفی تحلیلی و با هدف بررسی عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی شکل گرفته، آشکار می‌شود که عقلانیت صدرایی مؤلفه‌های عقلانیت مدرن غربی نظیر «اصالت‌ نیازهای مادی»، «افراط در توانایی‌های ادراکی عقل بشری»، «خوش‌بینی افراطی به دانش جدید در تأمین سعادت انسان»، و «انکار نقش سازنده دین در زندگی» را نمی‌پذیرد بلکه با اصالت‌دهی به نیازهای روحی و نفی‌نسبیت معرفتی، بر محدودیت ادراکی عقل و در نتیجه، بر «عقلانیت وحیانی» (عقل منور) و «عقلانیت قدسی» تأکید دارد. معنویت صدرایی نیز معنویتی عقلانی-وحیانی است که برخلاف معنویت‌های مدرن، با نفی درون‌گرایی، شخصی‌سازی و دنیوی‌سازی معنویت، بر معنویت جامع عقلانی تأکید دارد.