مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 25 رابطه علیت در شر با فاعل هستی‌بخش از منظر مکاتب توحیدی 5002334 FA مهدی خسروی https://orcid.org/00 Journal Article 2025 07 26 مسئله شر و چیستی و منشأ آن از مباحثی است که از قدیم تا کنون بین اندیشمندان مورد بحث بوده است. علت و منشأ شرور در عالم چیست؟ آیا خداوندی که قادر و عالم و خیرخواه مطلق است می‌تواند علت شرور باشد. مکاتب توحیدی پاسخ‌های مختلفی را به این مسئله داده‌اند. از منظر اندیشمندان یهود، علت شر خداوند نیست. مکتب عقلانی یهود شر را از جانب خداوند نفی کرده و آن را از لوازم عالم ماده به شمار می‌آورند. وجود خداوند از منظر یهود، خیر است و نمی‌تواند منشأ و علت شرور باشد. در نگاه برخی از فیلسوفان مسیحی نیز منشأ و علت شر خداوند نیست. بلکه علت آن گناه اولیه آدم است که انسان آن را به ارث برده است. در واقع انسان است که با سوء اختیار خود شر را تجربه می‌کند. این نظریه که متعلق به آگوستین است بر باور عموم مسیحیان غلبه داشت و پاسخ‌های به مسئله شر مبتنی بر این نظریه بوده است.. از نگاه اندیشمندان مسلمان، از آنجا که شرور از عدم و نیستی انتزاع می‌شوند نمی‌توان آفرینش آنها را به خداوند نسبت داد. تمام جهان را امور وجودی فرا گرفته است و از فاعل خیر تنها خیرات یا همان امور وجودی صادر می‌شود.