مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 08 ویژگی های مجرد عقلی، مثالی و مادی در فلسفه اسلامی 5003508 10.22034/maarefeaqli.2026.5003508 FA شهاب الدین وحیدی مهرجردی احسان کردی اردکانی عضو هیات علمی دانشگاه اردکان 0000-0003-0017-3051 Journal Article 2025 12 31 چکیده بحث از مجرّد و مادّی و تعیین دقیق موجودات مجرّد و مادّی و شناخت ویژگی¬های آنها یکی از مسائل مهم در فلسفه اسلامی است که علاوه بر اینکه ارتباط زیادی با موضوعات دینی مانند وحی و الهام و مکاشفات و مباحث معاد از جمله تجسّم اعمال و حشر موجودات و ..دارد، با بسیاری از مباحث فلسفی مانند معاد جسمانی و روحانی، مراتب عوالم، حرکت یا عدم حرکت در مجردات، رابطه میان موجودات مادّی و مجرّد و ... مرتبط است. در میان سه مکتب مهم فلسفه اسلامی، فلاسفه مشاء منکر عالم مثال و تجرّد مثالی¬اند در حالی که فلاسفه اشراق و متعالیه قایل به عالم مثال و تجرّد مثالی¬اند، لذا می¬بایست در بیان تعریف و ویژگی¬ها و خصوصیات موجودات مجرّد و مادّی میان آنها تفاوت قایل شد. مساله اصلی این تحقیق شناخت دقیق مجرد و مادی و بررسی ویژگی های مشترک و مختص مجرد عقلی و مثالی و موجودات مادی است.