مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 10 16 آثار و نتایج الهیاتی قاعده «الحق ماهیته انیته» 5004347 10.22034/maarefeaqli.2026.5004347 FA سید محمدمهدی میری رمی استادیار - دانشگاه آزاد اسلامی 0000-0002-8508-6266 Journal Article 2026 09 06 The principle "Al-Haqq Mahiyyatuhu Inniyyatuhu" is one of the foundational tenets in transcendent theosophy and Peripatetic philosophy, indicating the identity of quiddity with pure existence in the domain of the Necessary Being. According to this principle, the Essence of God—exalted be He—is free from any "abstract quiddity" and "existential composition." This principle serves as the key to understanding many issues in theology in the specific sense and it carries numerous epistemological and ontological implications and consequences, the analysis of which constitutes the foundation of rational theology. Its consequences include: "the absolute simplicity of the Essence," "the negation of the causedness of the divine Essence," "the negation of quidditative multiplicity," "the indefinability of the Necessary Being," "the negation of a peer and numerical unity," "the negation of likeness and similitude," "the transcendence of the Necessary Being from time and place," "the absence of passive attributes," "the impossibility of comprehending the inmost reality of the Essence and attributes," "the identity of attributes with the Essence," and "the unprovability of God's Essence." This article, employing an analytical-descriptive approach, seeks to explain and analyze these theological consequences based on the philosophical implications of the principle. قاعده‌ی «الحقّ ماهیّتُهُ انّیّتُه» یکی از اصول بنیادین در حکمت متعالیه و فلسفه‌ی مشاء است که دلالت بر این ‌همانیِ ماهیت با وجودِ محض در ساحتِ واجب‌الوجود دارد. بر اساس این اصل، ذاتِ باری ‌تعالی منزه از هر گونه «ماهیتِ انتزاعی» و «ترکیبِ وجودی» است. این قاعده به مثابهِ کلیدِ فهمِ بسیاری از مسائلِ الهیاتِ بالمعنی ‌الأخص است و آثار و نتایجِ معرفت‌شناختی و هستی‌شناختیِ متعددی در پی دارد که واکاویِ آن‌ها، زیر بنایِ خداشناسیِ عقلانی است. نتایجِ آن عبارت‌اند از: «بساطتِ مطلقِ ذات»، «نفی معلولیت ذات حق»، «نفیِ کثرتِ ماهوی»، «تعریف ناپذیری واجب الوجود»، «نفی شریک و وحدت عددی»، «نفی مثل و مانند»، «تنزیه واجب الوجود از زمان و مکان»، «عدم وجود صفات انفعالی»، «امتناعِ شناختِ کنه ذات و صفات»، «عینیتِ صفات با ذات»، و «برهان¬ناپذیری بودن ذات خداوند» است. این مقاله با رویکرد تحلیلی-توصیفی، در پی آن است که این نتایج الهیاتی را، بر پایه‌ی دلالت‌های فلسفیِ قاعده‌ تبیین و تحلیل نماید.