Ma`rif Aqli

هر چند علم واقع نماست، لیکن آسیب هاى ادراکى اندیشمندان را واداشته تا به تناسب هر علمى، در پى ابزار و عواملى باشند که بتواند گزاره هاى علمى را به محک مطابقت با واقع بکشاند، تا در نهایت درصد اطمینان آفرینى دانش را فزونى بخشیده، واقع نمایى آن را پشتیبانى کند. محصول این تکاپو، فراهم آمدن مجموعه هایى مانند منطق است. در وادى علوم عرفانى، که به جهت عمیق بودن معارف نظرى آن و پرخطر بودن مسیر سلوک عملى در آن، نیاز به چنین امورى ضرورى تر مى نماید، محققان از دیر باز در صدد تحقیق و ارائه میزان هاى لازم براى تشخیص حق و باطل و تمییز صحت و سقم قضایا و احکام مطرح در عرفان عملى و نظرى بوده اند. نوشتار حاضر، پس از بررسى برخى مطالب مقدماتى در این زمینه، هشت امر را، به منزله سنجه هاى عرفان اسلامى معرفى و بررسى کرده است. این هشت امر عبارت اند از: تجربه و شهود، تواتر، نفس مباحث عرفانى، استاد، حال سالک، تطابق مکاشفه با واقعیت خارجى، عقل، شریعت.