سخن نخست

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 444 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 443 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

 

سخن نخست

يکى از رشته‌هاى دانش بشرى، فلسفه است که به شناخت احوال و احکام هستى از آن جهت که هستى است مى‌پردازد.

البته دانش‌هاى ديگر بشرى نيز همواره در زمينه امرى موجود بحث کرده‌اند؛ يعنى چنين نبوده است که انسان‌هاى عاقل درباره امرى موهوم به بحث‌هاى علمى بپردازند. هميشه کاوش‌هاى نظرى انسان‌ها بر محور موجودات چرخيده است، ولى تفاوت اين دانش، يعنى فلسفه با ديگر دانش‌هاى بشرى در اين ويژگى است که در دانش‌هاى ديگر، موجود خاصى را محور قرار مى‌دهند. به بيان ديگر، موضوع در دانش‌هاى ديگر موجود خاصى است و اين ويژگى، سبب مى‌شود که از احکام و احوالى بحث شود که به ويژه در اين موجود محقق است؛ حال آنکه در فلسفه از احوال و احکامى بحث مى‌شود که اختصاصى به يک موجود ندارد.

بحث‌هاى فلسفى همواره دستخوش تغيير بوده است. براى مثال، گاهى در فلسفه‌هايى مسائلى مطرح شده که بعدها بدان توجهى نشده است. برعکس، مسائلى که در گذشته در فلسفه و شايد در هيچ دانش ديگرى بررسى نشده است، در دوره‌هاى بعدى، فيلسوفان را به خود مشغول داشته است.

فلسفه‌هاى شرقى، با فلسفه‌هاى مطرح در جهان غرب از جهت مسائل و موضوع‌ها يکسان نيستند.

امروزه بحث هستى‌شناسى به معناى عام در همه فلسفه‌ها مطرح نيست، بلکه فلسفه‌هاى گوناگون امروزى، مسائل ديگرى را پى‌گيرى مى‌کنند.

در حوزه‌هاى علميه پيرو سنت گذشته فلسفى، هنوز بخش مهمى از فلسفه را هستى‌شناسى تشکيل مى‌دهد. گرچه در ساليان اخير، فلسفه‌هاى مضاف مثل فلسفه اخلاق و فلسفه سياست، نيز در کنار مباحث هستى‌شناسى مورد کاوش قرار مى‌گيرند.

طرح بحث‌هايى در زمينه سياست، معرفت‌شناسى، هرمنوتيک و ... در کنار مباحث مربوط به خدا، شرور، نفس و مانند اينها نيز در همين راستا است.

در شماره‌هايى از نشريه معارف عقلى که به فلسفه اختصاص داده شده است، مباحث هستى‌شناسى سنتى، الهيات بالمعنى الاخص، علم النفس فلسفى، فلسفه اخلاق، معرفت‌شناسى و حتى بحث‌هاى عقلى جديد درباره دين درکنار هم طرح شده است.

در بخش اول اين شماره نيز، در کنار مقاله‌هاى «وجود ذهنى در فلسفه اسلامي»، «تقريرى از برهان صديقين صدرايي»، «بررسى پيش‌فرض‌ها و ادله اصالت وجود»، «تأملى در برهان علامه طباطبايى بر واجب بودن اصل واقعيت» و «چيستى قاعده فرعيت» ـ که همگى جزو مباحث هستى‌شناسى سنتى‌اندـ مقالة «نسبيت و اطلاق در اخلاق از ديدگاه استاد شهيد مطهري» ـ در فلسفه اخلاق‌ـ و نيز مقاله‌ها« سرّ بداهت تصورى و اقوال در مسئله»، «عقلانيت معرفت»، «بررسى رابطه بداهت؛ با صدق» ـ در زمينه دانش معرفت‌شناسى‌ـ آورده شده‌اند. البته مقاله «امکان در منطق و فلسفه» نيز به بحثى ميان رشته اى پرداخته است.

در بخش دوم نيز که به مباحث مربوط به دائرة‌المعارف‌نويسى اختصاص دارد، مقاله «کتاب‌شناسي؛ چيستى و شيوه‌ها» آمده است.

پيشاپيش از انتقادها و پيشنهادهاى خوانندگان عزيز و نيز از مقاله‌هايى که در موضوع‌هاى ياد شده برايمان مى‌فرستيد، قدردانى مى‌کنيم.

سردبير