معرفت لازم و کافي در دين از منظر درون‌ديني / محمد حسين‌زاده

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 462 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 458 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

چکيده

مبحث معرفت لازم و كافي در دين جنبه‌هاي گوناگوني دارد: 1. کافي نبودن ظن و اعتبار نداشتن آن در حوزة اصول اعتقادي؛ 2. لزوم دست‌يابي به علم در اين زمينه؛ 3. اعتبار داشتن يا نداشتن معرفت تقليدي دراين زمينه؛ 4. معناي علم و معرفت لازم. گرچه انديشمندان مسلمان، به‌ويژه متكلمان و اصول‌دانان، به سه امراول پرداخته‌اند، از مسئله اخير غفلت ورزيده يا پاسخ آن را روشن تلقي كرده‌اند. در هر صورت، مسئله اعتبار معرفت ظني در حوزه‌هاي مختلف دين، به‌ويژه در بخش عقايد، از گذشته‌اي بسيار دور، حتي در عصر شيخ الطائفه ابوجعفر طوسي (460 ق) نيز بررسي شده است. در ميان متأخران، پژوهش‌هاي محقق قمي (1231 ق) و شيخ انصاري (1281ق). درخور توجه بيش‌تري است. حل اين مسئله با نگاهي درون ديني به مبحث معرفت لازم و كافي در دين، كه موضوعي معرفت‌شناختي با نگاهي برون ديني است، کمک شاياني خواهد کرد. از اين‌رو، نخست نگاهي گذرا به ديدگاه‌هاي مطرح شده در اين مسئله مي‌افكنيم، سپس به بررسي و ارزيابي ادله آنها مي‌پردازيم.

کليدواژه‌ها

علم متعارف، حجت، اعتبارظن، يقين بالمعني الاعم، يقين بالمعني الاخص، ادله ناهي از ظن، خبر واحد، ظواهر.