ملاصدرا و رويکردهاي سه‌گانه در تعقل / سعيده فخار نوغاني

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 584 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 554 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.

چكيده
ادراک عقلي در حكمت متعاليه ملاصدرا با سه رويكرد گوناگون بيان شده است. رويكرد نخست، مشاهده صورت‌هاي عقليه از دور است. آنچه مشاهده مي‌شود مُثُل نوريه يا عقول فعاله است. رويكرد دوم، افاضه صورت از عقل فعال است. در اين رويكرد، نفس انساني با صورت‌هاي معقوله موجود در عقل فعال متحد شده و در پي اين اتحاد، صورت‌هاي معقوله براي او حاصل مي‌شود. در رويكرد سوم كه براي سالكِ واصل قابل تحقق است، نفس انساني با اندكاك در ذات الهي و فناي بالله به حقيقت امور خواهد رسيد و در نتيجه، خلاق صورت‌ها خواهد بود.
نگارنده در اين نوشتار مي‌کوشد تا با بررسي سخنان صدرالمتألهين به تبيين واپسين ديدگاه وي در ادراك عقلي ـ كه همان رويكرد سوم است ـ بپردازد. افزون بر اين به واکاوي و تبيين دو رويكرد نخست در نظام معرفت‌شناسانه ملاصدرا و هماهنگي آنها با مباني حكمت متعاليه نيز خواهد پرداخت.
 
کليدواژه‌ها
ادراک عقلي، افاضه، مشاهده، فنا و اندکاک، عقل فعال.