ضرورت علي و معلولي و پيامدهاي پذيرش يا انکار آن / احمد سعيدي

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 597 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 533 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.

چكيده

يكي از مباحث مهم فلسفه اولي‌ـ و شايد مهم‌ترين آنها‌ـ بحث عليت است و مهم‌ترين ويژگي عليت كه مهم‌ترين اختلاف‌نظر‌ها نيز در آن واقع شده است، ويژگي ضرورت علّي يا وجوب وجود معلول هنگام وجود علت تامه است؛ به گونه‌اي كه برخي از انديشمندان، بحث عليت را با بحث ضرورت علّي مساوي دانسته و پذيرش و عدم پذيرش عليت را با قبول يا رد اين قاعده معادل شمرده‌اند.

در حالي كه بيشتر طرف‌داران اين نظريه در زمره فلاسفه هستند، اكثر مخالفان آن از متكلمان و اصوليان به شمار مي‌روند. مقاله حاضر از يک سو رويكردي است انتقادي به پاره‌اي از دليل‌هاي فيلسوفان در تأييد و تثبيت اين قاعده و از سوي ديگر شامل انتقادهاي متكلمان و اصوليان در انكار آن است. از اين‌رو، نوشتار حاضر بيش از آن كه در صدد ارائه راه حلي نو براي اين نزاع كهنه باشد، در پي برجسته كردن نقاط ابهام در آراي هر دو طرف نزاع است.

 

کليدواژه‌ها

عليت، ضرورت، وجوب، علت، معلول، ضرورت علّي.