فرآيند صدور افعال اختياري انسان / مهران رضائي، حسين هوشنگي

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 729 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 721 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

 

چکيده

بحث «فلسفه فعل» از مباحث مهمي است که در عرصه فلسفه فراموش شده است. مسئله خاص اين پژوهش، بازخواني فرآيند و سازوكار صدور افعال اختياري انسان ـ به عنوان يکي از بخش‌هاي قابل طرح در حوزه فلسفه فعل ـ است. همچنين اين پژوهش در پي آن است که روشن سازد، بر مبناي آرا و ديدگاه‌هاي صدرالمتألهين، صدور افعال اختياري انسان چه فرآيندي را مي‌پيمايد؟

در آثار صدرالمتألهين، تبيين‌ها و تقريرهاي مختلفي وجود دارد؛ در مقام پژوهش مي‌توان تبيين‌هايي سه، چهار، پنج و شش مرحله‌اي ـ که برخي، چند تقرير نيز دارند ـ برشمرد. اين تبيين‌ها و تقرير آنها، ما را به مدل تفصيلي جديدي از مراحل فرآيند صدور افعال رهنمون مي‌كند: 1. نفس حيواني با قواي واهمه و خيالي در افعال حيواني و يا نفس ناطقه با عقل عملي در افعال انساني و فکري؛ 2. تصور فايده و لذت ملائم و رنج منافر؛ 3. تصديق (ظني/خيالي/علمي) به فايده و يا ملائمت؛ 4. شوق؛ 5. تأکد و اشتداد شوق؛ 6. اراده (اجماع، عزم، تصميم)؛ 7. قوه عامله (قوه جسماني مباشر حرکت)؛ 8. اوتار؛ 9. حرکت اعضا. سرانجام مي‌توان به ارائه نهايي «مدل مفهومي ادغامي از اجمال به تفصيل در باب فرآيند صدور افعال» دست يافت.

کليدواژه‌ها

فعل، فلسفه فعل، فرآيند صدور افعال، صدرالمتألهين، شوق، اراده.