شباهت‌ها و تفاوت‌هاي سوررئاليسم و عرفان

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 794 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 792 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

دوفصلنامه علمي ـ ترويجي معارف عقلي، سال سيزدهم، شماره دوم، پياپي37، پاييز و زمستان 1397

بهاء‌الدين اسکندري  /  دانشيار دانشکدة زبان و ادبيات فارسي دانشگاه قم.             BahaeddinEskandari@gmail.com
علي عليزاده آملي  / کارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي دانشگاه قم (نويسنده مسئول).                                       Alizadeh.Amoli@mailfa.com

چکيده
وجود برخي عوامل مشترک در عرفان و سوررئاليسم، عده‌اي را به برآن داشت تا حکم به مشابهت عرفان و سوررئاليسم کنند. عواملي همچون: شطح‌گويي‌هاي عارفان و نگارش خودکار سوررئاليست‌ها، ناهوشياري بر خويشتن در لحظات سکر و فنا، جست‌وجوي راه رستگاري در مراحلي بالاتر از خويشتن معمول و زندگي عادي و در لحظات خلسه و اشراق، گونه‌اي عقل‌ستيزي، تأکيد بر خيال، کوشش در شکستن غل و زنجيرهاي خويش، تلاش در جهت تغيير دادن درک از دنيا، تأکيد بر عشق و جست‌وجوي واقعيت در فراسو و در باطن واقعيت ظاهري از رهگذر خلسه، اشراق و ارج‌نهادن بر جنون، و رسيدن به معنا و حقيقت. اما تفاوت‌هاي ميان اين‌دو، تفاوتي عميق و بنيادي است و اگر شباهتي وجود دارد، بيشتر در حوزة روش‌ها و ادعاها و آثار ـ البته در بستري بسيار متفاوت- است؛ ولي وجود همين شباهت‌ها، پژوهشگران را به مقايسة ميان آنها برانگيخته است؛ درحالي‌که اين‌دو، هم در مقصد و هم در راه و هم در برداشت خويش از انسان و لايه‌هاي نهان وجود او، تفاوت‌هايي ژرف با يکديگر دارند.
کليدواژه‌ها
سوررئاليسم، عرفان، تصوف، سوررئاليست، عارف.