نقد دلايل نقلي هابز در انكار حكومت ديني

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 820 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 819 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

محمد بهرامي قره‌قاني*

محسن رضواني**

چکيده

تبيين حکومت الهي و ديني راستين و نقد حکومت‌هاي ديگر، از مقدمات تلاش علمي براي تحقق حکومت الهي در جهان است. دنياي انديشه سياسي در قرن‌هاي گذشته شاهد تأکيد بر حکومت‌هاي عرفي با مشروعيت مردمي و انکار حکومت ديني بوده است. بنابراين، نقد دلايلي که در انديشه سياسي نظريه‌پردازان تأثيرگذار در جهت انکار حکومت ديني مطرح شده است، اهميت بسزايي دارد. يکي از اين نظريه‌پردازان، توماس هابز، فيلسوف سياسي قرن هفدهم است. او در کتاب لوياتان، نظريه دولت در مسيحيت را مطرح کرد و با بهره‌گيري از منابع ديني، دولت ديني تا ظهور دوبارۀ مسيح را انکار کرد؛ اين بخشي از انديشه سياسي هابز است که کمتر بدان توجه شده است. اين مقاله در راستاي نقد يکي از سرچشمه‌هاي نظري انکار حکومت ديني در روزگار مدرن است. سرچشمه‌هايي که جريان‌هاي سکولار و مخالف حکومت ديني در کشورهاي اسلامي از آنها تأثير پذيرفتند. ازاين‌رو، در مقاله پيش‌رو، دلايل نقلي هابز براي انکار حکومت ديني و شواهد ديني وي نقد و نشان داده شد که هابز در استنباط نظريه دولت مسيحي از منابع ديني دچار اشکالات متعدد است. هابز نه‌تنها در زمينه استنباط از منابع مسيحي از صلاحيت علمي، روش مناسب و مباني استوار برخوردار نيست و دچار تفسير به رأي شده است، بلکه در معنايابي و استظهار از متون مسيحي نيز دچار خطا شده است. نظريه دولت ديني هابز دچار ناسازگاري و تضاد دروني و همچنين ناسازگاري با مسلمات دين الهي است.

 

کليدواژه‌ها

حکومت ديني، حکومت عرفي، هابز، لوياتان، عهد جديد، دلايل نقلي.

 

*. دانشجوي دکتري علوم سياسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خمينيj     m.bahrami.gh33@gmail.com

**. دانشيار گروه علوم سياسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خمينيj                    rezvanim@gmail.com

    تاريخ دريافت: 14/02/1399، تاريخ پذيرش: 18/06/1399