مباني فلسفي توحيد در قرآن (از ديدگاه صدرالمتألهين و برخي فيلسوفان صدرايي معاصر)

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 828 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 827 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

ليلا بانشي*

حبيب‌الله دانش‌شهركي**

چکيده

موضوع توحيد و شناخت خداوند از مهم‌ترين موضوعات نظام‌هاي فلسفي است و هيچ نظام فلسفي‌اي نيست كه در اين مسئله، نفياً يا اثباتاً، سخني نگفته باشد. در ميان فيلسوفان مسلمان مباحث مربوط به توحيد و خداشناسي به‌طور گسترده بحث و بررسي شده است. قرآن کريم که آخرين و کامل‌ترين کتاب آسماني براي هدايت بشر است، مباحث توحيد را به‌نحوي که براي عموم افراد درک‌پذير باشد، مطرح کرده است.

ازآنجاکه هدف از نزول قرآن کريم هدايت عموم بشر است، نحوه تبيين مباحث توحيد در قرآن، به شيوه کتاب‌هاي رايج فلسفي نيست، ولي ژرف‌نگري و تدبّر در آيات قرآن، انسان را به نکاتي درباره مباني فلسفي توحيد در آن رهنمون مي‌شود. ازاين‌رو، مي‌توان نوعي همساني و مطابقت ميان آموزه‌هاي فلسفي با اين کتاب آسماني مشاهده کرد که نشان‌دهنده ارتباط محکم ميان دين الهي و فلسفه الهي است و آيات قرآن الهام‌بخش درک مباني فلسفي توحيدي است.

مسائل توحيدي طرح‌شده در نظام فلسفي حکمت متعاليه همچون برهان صديقين، وحدت وجود، وحدت حقّه حقيقيه خداوند، برهان تمانع در اثبات يگانگي خداوند، نحوه معيّت حق و خلق و نحوه عليّت و فاعليّت مخلوقات از آيات قرآن کريم قابل استنباط است.

کليدواژه‌ها

قرآن، فلسفه، خداوند، توحيد.

 

*. دانشجوي دکتراي کلام اسلامي پرديس دانشگاه قم (نويسنده مسئول)                   leilabaneshi@yahoo.com

**. استاديار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم، دکتراي فلسفه و کلام اسلامي Hdaneshshahraki@gmail.com

    تاريخ دريافت: 23/06/1397، تاريخ پذيرش: 26/09/1397