خير و شر در مکتب ابن‌عربي / حسن اميني

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 336 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 165 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.
چكيده
 مسئله شر، هنوز از دشوارترين مسائل در حوزة مطالعات ديني است. اين موضوع در انديشه‌ بشري، پيشينة درازي دارد، ولي در عرفان نظري، سابقة آن به محي‌‌الدين عربي در قرن هفتم برمي‌گردد. پرسش اصلي تحقيق اين است كه آيا شر در مكتب ابن‌عربي، امري وجودي است يا عدمي؟ اگر شر يا بخشي از آن، وجودي باشد، چگونه با خير محض بودن مبدأ هستي سازگار است؟ در فلسفه، شر در وجودات عيني و در عرفان، در مظاهر وجود مطرح است. ابن‌عربي، از حيث وحدت شخصي وجود و نظام احسن، شر را به طور مطلق در نظام هستي به مفاد سلب بسيط تحصيلي منتفي دانسته است، ولي از حيث تعينات، امور عدمي را شر بالذات و در امور وجودي نوعي شر نسبي را در نظام تكوين و نوعي شرور ذاتي سلوكي را در نظام تشريع پذيرفته است. عبارت‌هاي قونوي و فناري مؤيد مدعيات فوق است. در قرن يازدهم، صدرالمتألهين در مفاتيح الغيب، پس از تبيين ديدگاه نيستي انگارانة ارسطو و به چالش كشيدن آن، با نقل عبارت‌هايي از ابن‌عربي و قيصري، بدون هيچ تبييني، به اجمال به ديدگاه محي‌‌الدين اشاره كرده است. پس از وي، بيشتر محققان اين حوزه ميان ديدگاه فلسفي و عرفاني خلط كرده‌اند. اين اندازه از شرور به تضاعف جهات امكاني، استعداد جزئي، قابليت مواطن و سرانجام به استعداد كلي اعيان ثابته برمي‌گردد.
 
كليدواژه‌ها
خير و شر مطلق و مقيد، خير و شر طبيعي و ارادي، بالذات، بالعرض، نسبي، وحدت شخصيه، نظام احسن، تفاضل و تقابل وجوه، اعيان ثابته.