رساله‌اى منتشر نشده از اسكندر (ما استخرجه الاسكندر الافروديسى من كتاب ارسطوطاليس المسمّيٰ [بـ] ثولوجيا) / محقق و مصحح: يارعلى كُردفيروزجايي

  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 401 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.
  • user warning: Table 'maarefeaqli.nashriyat.ir.nodewords' doesn't exist in engine query: SELECT * FROM nodewords WHERE type = 5 AND id = 394 in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\nodewords\nodewords.module on line 945.

رساله‌اى منتشر نشده از اسکندر
(ما استخرجه الاسکندر الافروديسى من کتاب ارسطوطاليس المسمّيٰ [بـ] ثولوجيا)

مقدمه

رساله حاضر، رساله‌اى است از آنِ اسکندر افروديسي. اين رساله در مجموعه‌اى از رساله‌هاى اسکندر يافت شده است که قبل از آن مقاله «فى العقل» و بعد از آن رساله «الرد على جالينوس فيما طعن على ارسطو...» آمده است. محلّ نگهدارى اين مجموعه کتابخانه سليمانيه ترکيه است.1 غير از نسخه ياد شده از نسخه ديگرى از آن رساله آگاه نيستيم، جز رساله‌اى به نام «قول استخرجه الاسکندر من کتاب ثالوجيا اى الربوبية، فى تثبيت العلّة الاولي» که در گنجينه نسخ خطى دانشگاه تهران2 دو نسخه از آن نگهدارى مى‌شود و عبدالرحمن بدوى آن را درکتاب شروح على ارسطو مفقودة فى اليونانية و رسائل اخري منتشر کرده است. متأسفانه اين نسخه فقط دو صفحه اول رسالة‌حاضر را تشکيل مى‌دهد و مترجم آن نيز شخص ديگرى است. مترجم رساله حاضر دقيقاً معلوم نيست، اما احتمالاً ابى‌عثمان دمشقى است، زيرا در حاشيه صفحه 61 ب از رساله حاضر نوشته شده است: «ترجمة ابى‌عثمان».

رساله حاضر از صفحه 60 ب آغاز و در صفحه 66 ب به پايان مى‌رسد. متأسفانه بخش‌هايى از سه سطر اول هر صفحه آسيب ديده و از بين رفته است و در تصويرى که از نسخه خطى در اختيار است، جاى آن سفيد است. از اين رو، چنانچه نسخه ديگرى از اين رساله پيدا شود، براى ترميم و تصحيح اين رساله، ارزشمند خواهد بود.

در حاشيه‌هاى تصوير رساله ياد شده با دست‌نوشته‌هايى به زبان انگليسى به فان ‌اِس(Van Ess) و گاولت (Govlet) ارجاع شده است. ممکن است، اين دو نفر درباره اين رساله مطالبى گفته باشند. در هر صورت مناسب ديده شد که اين رساله منتشر گردد و در دسترس پژوهشگران و انديشمندان قرار گيرد تا مقدمه‌اى باشد هم براى يافتن نسخه‌اى ديگر از آن، که به کار تصحيح و تکميل اين رساله بيايد، و هم آماده شدن زمينه براى بررسى‌هاى بيشتر درباره آراى الهياتى ارسطو و اسکندر. چنانچه پژوهشگران علوم عقلى،به ويژه ارسطوپژوهان، درباره رساله حاضر اطلاعات يا نقدهايى داشته باشند، مصحح رساله و دست‌اندرکاران فصل‌نامه معارف‌عقلى به گرمى از آنها استقبال خواهند کرد.


پى‌نوشت‌ها

1. از سرکار خانم دکتر يگانه شايگان که تصويرى از اين مجموعه را همراه با تصوير رساله‌هاى ديگرى از اسکندر افروديسى در اختيار نگارنده قرار دادند، سپاس‌گزارى مى‌شود.

2. لازم است از مسئولين محترم کتابخانه مرکزى دانشگاه تهران که اين نسخه‌ها را در اختيار نگارنده قرار دادند سپاس‌گزارى کنيم.