نقش منع تدوين حديث در پيدايش فرقه‌هاي اسلامي / محمد ايزدي‌تبار

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.
چکيده
از ميان عوامل گوناگون تأثيرگذار در پيدايش فرقه‌هاي مذهبي، عاملي که به سهم خود تأثير چشمگيري در اين راستا ايفا کرده است، منع تدوين سنت نبوي است. در اين نوشتار برآنيم تلاش دستگاه خلافت در صدر اسلام را در جهت منع تدوين حديث و انگيزه‌هاي حاکمان وقت از اين امر را بررسي کرده، به طور مختصر آثار زيانباري را که اين مسئله در جامعة اسلامي به بار آورد، مطرح کنيم.
يکي از اين آثار، مطرح‌شدن افراد يهودي‌الاصل همچون کعب‌الاحبار و وهب بن منبه در جامعه اسلامي و تصاحب کرسي بيان معارف و تفسير قرآن از ناحية آنان بود. چرا که به دنبال منع تدوين حديث و ايجاد محدوديت‌هايي در نقل حديث براي صحابي بزرگواري همچون ابوذر، ابن‌مسعود و امثال اينان، توجه خلفا به افرادي همچون کعب و وهب‌بن منبه جلب شده، زمينه براي تحريف تفسير آيات قرآن توسط آنان فراهم شد. بعدها در اواخر سده اول که منع تدوين حديث برداشته شد، سيل روايات که بسياري از آنها از اصل و اساسي هم برخوردار نبودند، با انگيزه‌هاي گوناگون روانة جامعه اسلامي شد و در کتاب‌ها ثبت گرديد؛ به گونه‌اي که هر کس عقيده‌اي مطرح مي‌کرد يا فرقه‌اي مي‌ساخت، مي‌توانست براي تثبيت آن به برخي از اين احاديث استناد جويد.
 
کليدواژه‌ها
تدوين حديث، کعب‌الاحبار، صحابه، سنت نبوي، خلفا.