معارف عقلی، سال هفدهم، شماره دوم، پیاپی 45، 1401، صفحات 33-50

    مقایسه افعال خارق عادت نفس از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ محمدرسول احمدی / *دانش آموخته دوره دکترای فلسفه اسلامی، مجتمع آموزشی عالی حکمت و مطالعات ادیان، جامعة المصطفی العالمیة / ahmadimrasoul@gmail.com
    doi 10.22034/maarefeaqli.2025.2021917
    چکیده: 
    افعال خارق عادت، افعالی هستند که برخلاف روش رایج طبیعت و خارج از نظم علل و معلول‌های طبیعی انجام می‌‌پذیرند و علل تحقق آن‌ها برای انسان ناشناخته و غیرقابل‌دسترسی است. این پژوهش به‌دنبال آن است که افعال خارق عادت را از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین بررسی کرده و نقاط اشتراک و تفاوت این دو دیدگاه را دراین‌باره روشن سازد. یافته‌های پژوهش نشان داد که صدور افعال خارق عادت توسط انسان از دیدگاه هر دو اندیشمند یادشده، اولاً ممکن است و ثانیاً تحقق یافته است. نفس انسان با ریاضت و کاستن از اشتغال و تعلق به طبیعت، می‌تواند به توانمندی‌های فراطبیعی دست یابد. اما تفاوت دیدگاه آنان این است که از نگاه مولوی، در همه افعال و آثار، خداوند یگانه مؤثر و فاعل است؛ جز اینکه فاعلیت او در افعال طبیعی در پرده اسباب ظاهری پنهان گشته و در افعال خارق عادت آشکار می‌شود. اما از دیدگاه صدرالمتألهین افعال خارق عادت برحسب مراتب سه‌گانه انسان طبقه‌بندی می‌شود و انسان می‌تواند با سیر اشتدادی و وجودی به کمالات فراطبیعی دست یابد. ازسوی‌دیگر، بعضی از افعال خارق عادت، مطلق، نامحدود و غیرقابل‌معارضه‌اند و بعضی از آن‌ها محدود و قابل‌معارضه‌اند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Comparison of Extraordinary Acts of the Soul from the Perspectives of Rumi and Sadr al-Mutaʿlehin
    Abstract: 
    Extraordinary acts are ones that are performed contrary to the common method of nature and outside the order of natural causes and effects, and the causes of their occurrence are unknown and inaccessible to humans. Seeking to examine extraordinary actions from the perspectives of Rumi and Sadr al-Mutaʿlahin and to clarify the points of commonality and difference between these two perspectives, this research showed that, from the perspective of both of the aforementioned thinkers, the production of extraordinary acts by humans is, firstly, possible and, secondly, has been realized, and through austerity and reducing its occupation and attachment to nature, the human soul can achieve supernatural abilities. But the difference in their views is that, from Rumi's perspective, God is the only effective and active agent in all actions and effects; except that His agency is hidden in natural actions behind the veil of apparent causes and becomes apparent in extraordinary actions. However, from the perspective of Sadr al-Mutaʿlehin, supernatural actions are classified according to the three levels of human beings, and humans through an intensive existential process can achieve supernatural perfections. On the other hand, some extraordinary acts are absolute, unlimited, and uncontestable, and some of them are limited and contestable.
    References: 
    References: 
    • 1. قرآن کریم.
    • 2. بستانی، فؤاد افرایم، 1375، فرهنگ ابجدی عربی فارسی، چاپ دوم، ترجمه رضا مهیار، تهران، انتشارات اسلامی.
    • 3. تهانوی، محمدعلی‌‌بن علی، 1996م، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، زیرنظر رفیق عجم، ترجمه و تحقیق از عبدالله خالدی، جورج زیناتی و علی فرید دحروج، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون.
    • 4. حسن‌زاده آملى‏، حسن، 1366، اتحاد عاقل و معقول، چاپ دوم، تهران، انتشارات حکمت‏.
    • 5. دهخدا، علی‌اکبر، 1377، لغت‌نامه دهخدا، چاپ دوم از دوره جدید، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    • 6. زمانی، کریم، 1398، شرح جامع مثنوی معنوی، چاپ پنجاه و سوم، تهران، انتشارات اطلاعات.
    • 7. سجادی، سید جعفر، 1373، فرهنگ معارف اسلامی، چاپ سوم، تهران، انتشارات کومش.
    • 8. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، 1354، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
    • 9. ـــــــــ ، ۱۳۶۳، مفاتیح الغیب، تعلیقه از ملاعلی نوری، تصحیح و مقدمه از محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    • 10. ـــــــــ ، ۱۳۶۸، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، تعلیقات سبزواری، هادی‌بن مهدی و دیگران، تهران، مکتبة المصطفوی.
    • 11. ـــــــــ ، ۱۳۷۵، شواهد الربوبیة، با تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانی و حاشیه ملاهادی سبزواری، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی.
    • 12. ـــــــــ ، بی‌تا، شرح الهدایة الاثیریة، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی.
    • 13. طریحی، فخرالدین،1416ق، مجمع البحرین، چاپ سوم، تهران، انتشارات مرتضوی.
    • 14. علوی عاملی، احمدبن زین‌العابدین، 1385، حاشیة علی أصول الکافی، قم، انتشارات دارالحدیث‏.
    • 15. مولوی، محمد، 1375 الف، اسطرلاب حق؛ گزیده فیه ما فیه، ویراستار دکتر محمدعلی موحد، تهران، انتشارات سخن.
    • 16. ـــــــــ ، 1375ب، مثنوی معنوی، تصحیح رینولد ا. نیکلسون، تهران، انتشارات توس.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احمدی، محمدرسول. (1401) مقایسه افعال خارق عادت نفس از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین. دو فصلنامه معارف عقلی، 17(2)، 33-50 https://doi.org/10.22034/maarefeaqli.2025.2021917.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدرسول احمدی."مقایسه افعال خارق عادت نفس از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین". دو فصلنامه معارف عقلی، 17، 2، 1401، 33-50

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احمدی، محمدرسول.(1401) 'مقایسه افعال خارق عادت نفس از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین'، دو فصلنامه معارف عقلی، 17(2), pp. 33-50

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    احمدی، محمدرسول. مقایسه افعال خارق عادت نفس از دیدگاه مولوی و صدرالمتألهین. معارف عقلی، 17, 1401؛ 17(2): 33-50