معارف عقلی

حکماء مشّاء و عرفای اسلامی، پیشتازان اثبات وجود خدا از طریق برهان صدیقین‌اند؛ زیرا معتقدند در این برهان نیازی به وسائط یا به کارگیری مفاهیم یا وجودات دیگر غیر از خود وجود حق سبحانه نمی‌باشد. موضوع و مسئلۀ اصلی و هدف در این نوشتار، پرداختن به اصل تقریر برهان صدیقین مشهور حکماء و عرفا و بازنمایی آن است. روش این نوشتار عقلی و داده‌پردازی در آن به شکل توصیفی - تحلیلی بوده و منابع، از طریق سندهای نوشتاری و رایانه‌ای گردآوری شده است. از نتایج این تحقیق، بیان ویژگی‌های «برهان صدیقین» و تبیین عدم دخالت چیزی از آثار و افعال الهی در انتزاع مفهوم‌های به کار رفته در این برهان است؛ زیرا مفهومی که از اثر انتزاع شود جز مؤثّر، چیز دیگری را ثابت نمی‌نماید؛ مثل اثبات فاعل از معنای فعل و اثبات معنای موصوف از مفهوم صفت، در حالی که هدف از «برهان صدیقین»، اثبات هویت مطلق و مقام والای ذات بی‌کران واجب تعالی است که از هرگونه کثرت و آغشتگی دور است. پس، با این برهان، اصل ذات نامحدود و البته توحید(وحدت مطلق) آن ثابت می‌شود.