این مقاله در یکی از شماره های بعدی نشریه معارف عقلی منتشر خواهد شد.
قاعده الواحد و توحید افعالی؛ بازخوانی تعارض ظاهری و صورت‌بندی «انسجام وجودی عالم» با تکیه بر تفکیک ملامهدی نراقی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
10.22034/maarefeaqli.2026.5003963⏳
چکیده:
هدف این پژوهش بازخوانی قاعده «الواحد» بر اساس تفکیک ملامهدی نراقی میان دو معنای توحید افعالی و استخراج «نظریه انسجام وجودی عالم» به عنوان یک اصل ایجابی است. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده و داده‌های اصلی آن از متون فلسفه اسلامی (ابن سینا، صدرالمتألهین، نراقی) و تفاسیر معاصر گردآوری و با روش تحلیل مفهومی و استدلال عقلی بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نراقی دو معنا برای توحید افعالی ارائه می‌کند: «وحدت فعل الهی» (صدور واحد بسیط بی‌واسطه) و «یگانگی خداوند در افعال» (استناد کل موجودات به او). بر این مبنا، قاعده الواحد نه یک اصل سلبی، بلکه مبنای اثبات «جهان به‌هم‌پیوسته» با سلسله طولی منسجم است و این نظریه با مفاهیمی مانند درهم‌تنیدگی کوانتومی و اصل تمام‌نگری هم‌سویی مفهومی دارد. نتیجه آنکه قاعده الواحد زیربنای جهان‌بینی منسجمی است که در آن همه موجودات در یک نظام علّی واحد به مبدأ اول بازمی‌گردند و این ظرفیت، نشان‌دهنده توانایی فلسفه اسلامی برای گفت‌وگو با علوم معاصر است.
Article data in English (انگلیسی)
Copyright © The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
رجبی، آرش، طباطبایی، سیده معصومه. () قاعده الواحد و توحید افعالی؛ بازخوانی تعارض ظاهری و صورت‌بندی «انسجام وجودی عالم» با تکیه بر تفکیک ملامهدی نراقی. دو فصلنامه معارف عقلی، ()، - https://doi.org/10.22034/maarefeaqli.2026.5003963.
آرش رجبی؛ سیده معصومه طباطبایی."قاعده الواحد و توحید افعالی؛ بازخوانی تعارض ظاهری و صورت‌بندی «انسجام وجودی عالم» با تکیه بر تفکیک ملامهدی نراقی". دو فصلنامه معارف عقلی، ، ، ، -
رجبی، آرش، طباطبایی، سیده معصومه.() 'قاعده الواحد و توحید افعالی؛ بازخوانی تعارض ظاهری و صورت‌بندی «انسجام وجودی عالم» با تکیه بر تفکیک ملامهدی نراقی'، دو فصلنامه معارف عقلی، (), pp. -
