نظريه مُثُل افلاطوني و لوازم معرفت‌شناسي آن در حكمت اسلامي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 962.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 869.

جواد فضائلي نوغاني*
محسن حيدري**

چکيده
نظريه مُثُل يکي از نظريه‌هاي مهمي است که فلسفه افلاطون و پيروان او بر آن استوار است. افلاطون با ارائه اين نظريه درپي توجيه پيدايش عالم محسوس و شناخت آن در عين تغيّر و عدم ثبات بوده و تعقلات و تصورات کلّي انساني را نيز محصول مشاهده مُثُل مي‌داند. پس از افلاطون اين نظريه مبناي فکري و فلسفي برخي حکماي مسلمان همچون شيخ اشراق و ملاصدرا قرار گرفته و برخي ديگر نيز مانند ابن‌سينا به مخالفت يا توجيهات مغاير با اصل نظريه پرداخته‌اند. براي اثبات نظريه مُثُل افلاطوني مي‌توان به طرق مختلف عقلي، نقلي و شهودي استدلال كرد. اعتقاد به مُثُل، ثمراتي دارد که برخي در حل مسائل علمي از قبيل وجود ذهني و برخي در تعالي معرفتي و استکمال وجودي حکيم مؤثر است. در اين مقاله، پس از بررسي مهم‌ترين تفاسير ارائه شده از مُثُل افلاطوني در ميان حکماي الهي، ثمرات معرفت‌شناسي اين نظريه در حکمت اسلامي ارائه خواهد شد. 
کليدواژه‌ها: افلاطون، ادراک کلي، ايده، مُثُل افلاطوني، مُثُل.


*. دانشجوي مقطع دکتري رشته فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه علوم اسلامي رضوي    pm.poolad@yahoo.com
**. دانش‌آموخته مقطع دکتري رشته فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه علوم اسلامي رضوي (نويسنده مسئول) m.h6813@yahoo.Com
       تاريخ دريافت: 16/04/1401، تاريخ پذيرش: 15/01/1402