معارف عقلی، سال هفدهم، شماره دوم، پیاپی 45، 1401، صفحات 51-69
مؤلفههای عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
«عقلانیت» و «معنویت» به مثابه دو مؤلفه هویتبخش ساحت ملکوتی وجود انسانی، اندیشه انسان مدرن را بهطور جدی به خود مشغول کرده است. «حکمت متعالیه» الگوی جامعی از عقلانیت و معنویت ارائه میکند که بسی برتر از الگوی مدرن و پسامدرن است. از رهگذر جستار حاضر که با روش توصیفی تحلیلی و با هدف بررسی عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی شکل گرفته، آشکار میشود که عقلانیت صدرایی مؤلفههای عقلانیت مدرن غربی نظیر «اصالت نیازهای مادی»، «افراط در تواناییهای ادراکی عقل بشری»، «خوشبینی افراطی به دانش جدید در تأمین سعادت انسان»، و «انکار نقش سازنده دین در زندگی» را نمیپذیرد بلکه با اصالتدهی به نیازهای روحی و نفینسبیت معرفتی، بر محدودیت ادراکی عقل و در نتیجه، بر «عقلانیت وحیانی» (عقل منور) و «عقلانیت قدسی» تأکید دارد. معنویت صدرایی نیز معنویتی عقلانی-وحیانی است که برخلاف معنویتهای مدرن، با نفی درونگرایی، شخصیسازی و دنیویسازی معنویت، بر معنویت جامع عقلانی تأکید دارد.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Components of Rationality and Spirituality in Sadra’s Wisdom
Abstract:
"Rationality" and "spirituality" as two identifying components of the celestial realm of human existence have seriously occupied the thought of modern man. "Transcendental Wisdom" presents a comprehensive model of rationality and spirituality that is far superior to the modern and postmodern model. Through the preceding essay, which was formed with a descriptive-analytical method and aimed at examining rationality and spirituality in Sadra’s wisdom, it becomes clear that Sadra’s rationality does not accept the components of modern Western rationality such as "the primacy of material needs", "excess in the perceptual abilities of the human mind", "excessive optimism about new knowledge in ensuring human happiness", and "denial of the constructive role of religion in life". Giving primacy to spiritual needs and negating epistemic relativity, transcendental wisdom consequently, emphasizes the perceptual limitations of reason, "revealed rationality" (illumined reason) and "sacred rationality". Also. Sadra's spirituality- unlike modern spiritualities- is a rational-revelationary-spirituality that by rejecting introversion, personalization, and secularization of spirituality, emphasizes a comprehensive rational spirituality.
References:
References:
- 1. ابنسینا، حسینبن عبدالله، 1375، الإشارات و التنبیهات، قم، نشر البلاغه.
- 2. ـــــــــ ، 1404ق، الشفاء، الطبیعیات، النفس، قم، مکتبة آیة الله المرعشی.
- 3. ـــــــــ ، 1428ق، الإلهیات من کتاب الشفاء، چاپ دوم، تحقیق حسن حسن زاده آملی، قم، بوستان کتاب.
- 4. اصفهانى، محمدحسین، 1429ق، نهایة الدرایة، بیروت، موسسة آل البیت لإحیاء التراث.
- 5. باربور، ایان، 1388، علم و دین، چاپ ششم، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
- 6. بهمنیاربنمرزبان، 1375، التحصیل، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- 7. جوادی آملی، عبدالله، 1368، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، چاپ دوم، قم، اسراء.
- 8. راسل، برتراند، 1388، تاریخ فلسفه غرب، ترجمه نجف دریابندری، تهران، شرکت سهامی.
- 9. ربانی، علی، 1401، درآمدی بر کلام جدید، چاپ سیزدهم، قم، هاجر.
- 10. رستگار، عباسعلی، 1389، معنویت در سازمان با رویکرد روانشناختی، قم، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
- 11. شاکرنژاد، احمد، 1397، معنویتگرایی جدید، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
- 12. شریفیدوست، حمزه، 1391، کاوشی در معنویتهای نوظهور، قم، صهبای یقین.
- 13. صادقی، هادی، 1386، عقلانیت ایمان، قم، طه.
- 14. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، 1354، المبدء و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
- 15. ـــــــــ ، 1360 الف، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، چاپ دوم، با حواشی حکیم سبزواری، مشهد، مرکز نشر دانشگاهى.
- 16. ـــــــــ ، 1360 ب، اسرار الآیات، تحقیق محمد خواجوى، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی.
- 17. ـــــــــ ، 1363، مفاتیح الغیب، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
- 18. ـــــــــ ، 1366، تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم، قم، بیدار.
- 19. ـــــــــ ، 1383، شرح اصول الکافی، تهران، مؤسسه مطالعات وتحقیقات فرهنگی.
- 20. ـــــــــ ، 1429ق، المبدء و المعاد، چاپ چهارم، تقدیم و تصحیح سید جلالالدین آشتیانی، قم، بوستان کتاب.
- 21. ـــــــــ ، 1981، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- 22. طوسی، خواجه نصیرالدین، 1375، شرح الاشارات والتنبیهات مع المحاکمات، قم، نشر البلاغة.
- 23. فارابی، ابونصر، 1405ق، فصول منتزعة، چاپ دوم ، تهران، المکتبة الزهراء.
- 24. فروند، ژولین، 1368، جامعهشناسی ماکس وبر، ترجمه عبدالحسین نیکگهر، تهران، رایزن.
- 25. مجموعه نویسندگان، 1392، پست مدرنیته و پست مدرنیسم، چاپ چهارم، ترجمه و تدوین حسینعلی نوذری، تهران، نقش جهان.
- 26. ملکیان، مصطفی، 1389، «عقلانیت و معنویت پس از ده سال»، www.3danet.ir.
- 27. ـــــــــ ، 1390، راهی به رهایی، چاپ چهارم تهران، نگاه معاصر.
- 28. نصر، سید حسین، 1380، معرفت و معنویت، ترجمه انشاءالله رحمتی، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
اسماعیلی، محمدعلی. (1401) مؤلفههای عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی . دو فصلنامه معارف عقلی، 17(2)، 51-69 https://doi.org/10.22034/maarefeaqli.2024.5001070.
محمدعلی اسماعیلی."مؤلفههای عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی ". دو فصلنامه معارف عقلی، 17، 2، 1401، 51-69
اسماعیلی، محمدعلی.(1401) 'مؤلفههای عقلانیت و معنویت در حکمت صدرایی '، دو فصلنامه معارف عقلی، 17(2), pp. 51-69
